Makiety architektoniczne obiektów przemysłowych są świetnym sposobem na zaprezentowanie inwestycji potencjalnym klientom, partnerom biznesowym oraz inwestorom.

Architekci, a także firmy budujące obiekty przemysłowe są w stanie w szybki sposób pokazać szczegółowy model wykonany na bazie dokumentacji technicznej.

Na zlecenie firmy Zago mieliśmy przyjemność wykonać makietę zakładów meblowych. Ze względu na lokalizację zakładu – góry, model musiał dobrze oddać skomplikowane ukształtowanie terenu oraz rozwiązania techniczne zaproponowane przez firmę Zago. Model wykonaliśmy w skali 1:400 co dało nam wymiar 1,5 x 0,5 m.

Makieta została zaprojektowana w programie Solid Works na podstawie planów zagospodarowania terenu oraz na podstawie zdjęć budynków i otoczenia.

Cały model powstał w zaledwie 2 tygodnie od otrzymania kompletnej dokumentacji. Do stworzenia części elementów wykorzystaliśmy technologię druku 3D, która znacznie przyspiesza produkcję i zapewnia dużą szczegółowość elementów.

Makiety architektoniczne tego typu doskonale sprawdzą się u każdego dewelopera czy czy projektanta.

W razie zainteresowania podobnymi realizacjami prosimy o kontakt na : info@rapidcrafitng.com

Pomoce dydaktyczne jakimi są makiety lotnisk stają się coraz bardziej porządanymi obiektami. Są doskonałym narzędziem nauki w szkołach lotniczych, liceach, a także technikach w klasach o profilu lotniczym.

W ostatnim czasie udało nam się dostarczyć kolejną makietę szkoleniową. Tym razem wykonaliśmy makietę lotniska Rzeszów Jasionka.

Makieta lotniska została wykonana w skali 1:1000 co dało nam wymiary modelu 2,4 x 1,2 m.

Lotnisko zostało wyposażone w punkty świetlne zgodne ze stanem rzeczywistym oświetlenia dróg startowych, dróg kołowania, dróg podejścia oraz podświetleniem odpowiednich budynków. Wszystko sterowane za pomocą panelu z odpowiednimi włącznikami.

Na makiecie znalazły się pojazdy służb lotniskowych, obsługi naziemnej, oznakowanie pionowe dróg kołowania oraz budynki wykonane w technologii druku 3D.

Modele lotnisk można wykonać według ustalonej wcześniej specyfikacji z zamawiającym co pozwoli na dopasowanie do potrzeb każdego szkoleniowca.

Więcej informacji na temat projektów lotnisk można uzyskać kierując zapytania do nas : info@rapidcrafting.com

Czy druk 3D może stać się alternatywą dla odlewanych z brązu makiet dla osób niewidomych?

Naszym zdaniem jak najbardziej. Udowodniliśmy to wykonując makietę bazyliki pod wezwaniem Świętej Trójcy w Krakowie. Założenie projektu było bardzo proste, zamawiający chciał umożliwić osobom niewidomym poznanie szczegółów architektonicznych, tego gotyckiego kościoła, w formie dotykowej makiety wraz ze stosownymi opisami Braille’a.

Makieta miała stanąć wewnątrz bazyliki przez co nie musiała być odporna na warunki atmosferyczne. W pierwszym etapie wykonany został model budynku na podstawie dostarczonych planów, oraz dokumentacji zdjęciowej. Szczegóły zostały tak dostosowane by ukazać charakter budowli w ustalonej skali. Zostało odwzorowane między innymi charakterystyczne łuskowe pokrycie kopuł kaplic, ściany wykonane z dużych bloków, zdobienia nad wejściem głównym, oraz figura Jezusa na krzyżu na frontowej ścianie.

Następnie model został wydrukowany 3D w dużej dokładności, w kilku częściach. Po połączeniu w całość i dodaniu krzyży wieńczących szczyty kaplic, model został oddany w ręce naszego lakiernika, który opracowaną przez siebie metodą nadał mu jednolity wygląd do złudzenia przypominający patynowany odlew z brązu.

Model taki jest znacznie lżejszy, oraz tańszy niż tradycyjny odlew z metalu, pozwala także na odwzorowanie większej ilości drobniejszych szczegółów dzięki wyraźniejszemu zarysowaniu detali.

Całość stanęła w jednej z kaplic bazyliki dostępna dla wszystkich chętnych odwiedzających ten Krakowski zabytek.

Firma Allegro zadebiutowała na giełdzie 12 Października tego roku. W związku z tak specjalną okazją mieliśmy przyjemność wykonać ponad 260 statuetek wykonanych z wykorzystaniem technologii druku 3D w technologii SLS (selective laser sintering).

Statuetki zostały wykonane z poliamidu (byki) oraz frezowanego twardego pcv (podstawki).

Wszystko zostało wykonane w zaledwie 10 dni roboczych.

Projekt urządzenia – od zamysłu po gotowy produkt

Każde z urządzeń dostępnych obecnie na rynku rozpoczynało swą drogę od wstępnej koncepcji, zamysłu na nowy, niedostępny powszechnie produkt. W późniejszych etapach myśl przeradza się w projekt, od rysunku odręcznego po gotowe rysunki techniczne, wizualizacje oraz model 3D. Następnie przychodzi czas na prototyp i wprowadzenie gotowego, działającego produktu do obrotu. Development jest bardzo ważnym etapem przed wprowadzeniem produktu na rynek,

Co wykonaliśmy? – w poniższym artykule postaram się przybliżyć jeden z projektów opracowanych od podstaw przez Rapid Crafting.

COVID-19, a higiena osobista

Z początkiem roku 2020 świat opanował wirus COVID-19, rosnąca liczba zakażeń doprowadziła do ogólnoświatowej pandemii. W Polsce pierwsze przypadki Koronawirusa odnotowano w marcu, początkowo liczba zarażonych była niewielka, jednak z każdym kolejnym dniem otrzymywaliśmy informacje o rosnącej ilości osób zakażonych. Z końcem marca wprowadzono w Polsce stan epidemii aby ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby. Naukowcy i lekarze na całym świecie wprowadzili zalecenia i rekomendacje służące ograniczeniu zachorowań.

Według uczonych podstawą jest higiena osobista oraz ograniczenie kontaktów międzyludzkich. W miejscach użyteczności publicznej zalecane jest zakrywanie ust i nosa oraz dezynfekcja rąk wchodząc do przestrzeni zamkniętej, tj. sklepów lub środków komunikacji zbiorowej. Powszechnym stało się więc umieszczanie w lokalach gastronomicznych, biurach i innych miejscach gromadzenia się ludzi pojemników z płynem dezynfekującym.

Wielu z nas wyposażyło się w różnego rodzaju środki o działaniu wiruso- i bakteriobójczym (żele, spraye, chusteczki).

Dyspenser z płynem dezynfekującym Quicksept – urządzenie dezynfekcji indywidualnej

W maju bieżącego roku z prośbą opracowania projektu dozownika płynu dezynfekującego zwrócił się do naszej firmy Klient reprezentujący jedną z najważniejszych grup zwalczających skutki rozprzestrzeniania wirusa COVID-19. Wymagania założyciela Centrum Ratownictwa opierającego się na rozwiązaniach stosowanych przez wojsko stanowiły stworzenie pojemnika z atomizerem mocowanego do odzieży przy pomocy klipsa.

Grupą docelową dla produktu mieli być medycy, służba wojskowa, straż pożarna oraz pracownicy biurowi.

Stworzenie modelu 3D, przygotowanie do druku3D

W oparciu o otrzymane informacje i wytyczne przystąpiliśmy do wykonania modelu składającego się z czterech elementów. W skład elementów konstrukcyjnych weszła pokrywa górna i dolna z klipsem, zbiornik na płyn oraz atomizer nakręcany na zbiornik ukryty pod pokrywą górną.

Konstrukcja urządzenia musiała spełniać zasady ergonomii, być pozbawiona ostrych krawędzi, które uniemożliwiłyby bezproblemowe i komfortowe mocowanie do odzieży. Zastosowanie gotowego rozpylacza wpłynęło na rozmiary zbiornika. Średnica nakrętki i zastosowany w niej gwint ograniczały pole manewru w projekcie, wymiary każdego z podzespołów uzależnione były od dostarczonego atomizera. Opracowany kształt fasolki z płaską powierzchnią w miejscu mocowania klipsa pozwoliły na wyeliminowanie wszelkich niedogodności mogących wpłynąć na komfort użytkowania. Wymagana przez klienta kompaktowość, przyczyniła się do uzyskania urządzenia o wysokości nie większej niż długość standardowego długopisu. Wielkość pozwala więc na korzystanie z urządzenia osobom o różnych rozmiarach dłoni.

Pojemność zamknęła się finalnie w 50ml co pozwala na 5 dni użytkowania.

Projekt został przystosowany do wydruku 3D, docelowo jednak końcowy model miał zostać wykonany metodą wtrysku (grubość ścianek poszczególnych elementów musiała spełniać wymagania obu technologii).

Prototyp Dyspensera płynu dezynfekującego

Po wykonaniu projektu elektronicznego 3D i dopracowaniu szczegółów wymaganych przez zamawiającego, przystąpiliśmy do wydruku prototypu urządzenia.
Prototypowanie to jedna z najbardziej skutecznych oraz wizualnych technik służących do osiągania potwierdzenia potrzeb i wymagań zamawiającego.

Dzięki prototypowi przygotowanym z druku 3D możemy określić i wspólnie z klientem ocenić czy zmierzamy w dobrym kierunku. Możliwe jest upewnienie się czy dobrze zrozumieliśmy jego potrzeby i zaproponowaliśmy odpowiednie rozwiązania do zaspokojenia tych potrzeb. Dokonanie zmian w zaawansowanym projekcie byłoby znacznie bardziej kosztowne niż ich wprowadzanie na etapie prototypu.

Technologią umożliwiającą otrzymanie pożądanej dokładności i jakości była technologia DLP. Uzyskanie poprawnych wymiarów wymagało odpowiedniego ustawienia poszczególnych elementów do druku. Każdy z nich drukowano w pochyleniu w osiach X i Y oraz podparto odpowiednim zagęszczeniem podpór.

Wydruk z żywic światłoutwardzalnych pozwolił na dokładne spasowanie elementów niezbędne do uzyskania szczelności zbiornika na płyn. Gotowy prototyp umożliwił zaprezentowanie jego działania klientowi oraz wprowadzenie drobnych poprawek konstrukcyjnych.

Animacje i wizualizacje produktu

Przy pomocy animacji i wizualizacji możliwe jest przedstawienie w sposób graficzny produktu oraz jego estetyczną prezentację na stronie internetowej bądź broszurze reklamowej. Ten typ prezentacji umożliwia zobrazowanie produktu w różnych odsłonach, zaczynając od koloru modelu oraz środowiska, w którym się znajduje poprzez sterowanie oświetleniem, ruchem kamery kończąc na nadaniu właściwości fizycznych poszczególnych elementów.

Dzięki temu zabiegowi możliwa jest zmiana właściwości przedstawionego modelu bez tworzenia fizycznego obiektu.

Na prośbę klienta nasz zespół wykonał wizualizacje oraz animację działania dyspensera.
Krótka symulacja ukazuje wygląd, sposób działania oraz wytwarzania mgiełki przez urządzenie, dodatkowo przedstawia oferowaną możliwość umieszczenia logo zamawiającego dyspenser na jego pokrywie górnej.
Docelowo animacje i wizualizacje zostaną umieszczone na stronie internetowej produktu przybliżając konsumentowi jego zalety i funkcjonowanie.

Wersja finalna dyspensera

Dopracowanie wersji finalnej pozwoliło na wykonanie form wtryskowych niezbędnych do wielkonakładowej produkcji. Urządzenie zostało opatentowane przez zamawiającego i wprowadzone do powszechnego obrotu. Początkowa grupa docelowa poszerzyła się o klienta indywidualnego. Dzięki współpracy z Centrum Ratownictwa powstało intuicyjne urządzenie umożliwiające skuteczną walkę z wirusem COVID-19, dokładna dezynfekcja dłoni pozwala ograniczyć ryzyko zakażenia.

Mini Wunderland w Hamburgu jest największą makietą kolejkową na świecie. Obiekt zajmuje 2 piętra budynku i rozpościera się na 1500m2. Pomysł na stworzenie makiety powstał w grudniu 2000 roku i od tamtej pory co roku rozbudowuje się jeszcze bardziej.

W skład makiety wchodzi ponad 15km torów kolejowych, 1300 pociągów, ponad 100 000 samochodów, 400 000 figurek, 130 000 drzew modelarskich oraz 500 000 świateł.

Makieta przedstawia najróżniejsze zakątki świata oraz scenki rodzajowe z tamtych regionów. Możemy zobaczyć m.in.Port w Hamburgu, Harz, miasto Knuffingen, Alpy, Austrie, Amerykę, Scandynawię, Szwajcarę oraz Włochy.

Atrakcja przyciągnęła już ponad 13 000 000 odwiedzających w ciągu ostatnich 20 lat.

Jeśli będziecie w Hamburgu koniecznie odwiedźcie to miejsce.

Przygoda z drukiem 3D zaczyna się u każdego nabywcy sprzętu drukującego 3D podobnie. Pierwsze kroki większość użytkowników drukarek 3D rozpoczyna od zapoznania z techniką druku 3D i podstawowymi technologiami. W kręgu zainteresowań początkujących są głównie drukarki 3D filamentowe, tzw. FDM. Zasada działania tego typu sprzętu jest intuicyjna i nie wymaga zbyt rozległej wiedzy w temacie druku, każdy z podzespołów roboczych maszyny jest dostępny dla użytkownika, a drobne naprawy mogą przebiegać w zaciszu domowym. Sam druk 3D polega na warstwowym układaniu roztopionego materiału w formie plastikowej żyłki na platformie roboczej.

Po zapoznaniu z podstawowymi zasadami druku 3D i dostępnym sprzętem przychodzi czas na pierwszy wydruk. Nie każdy z nowicjuszy potrafi jednak wykonać model elektroniczny w trójwymiarze samodzielnie. W tym przypadku z pomocą przychodzą nam darmowe bazy z obiektami 3D. Poniżej postaram się przedstawić rekomendowane przez nas strony do darmowego pobierania trójwymiarowych modeli.

Darmowe bazy modeli 3D – co to takiego?

Terminologia bazy danych z modelami 3D brzmi dość skomplikowanie, jednak mam tu na myśli stronę internetową posiadającą wirtualny dysk z plikami przesyłanymi przez użytkowników portalu. Zarejestrowani na stronie twórcy umieszczają swoje projekty 3D dla szerokiego grona odbiorców, którzy to mogą je bezpłatnie pobrać na swój komputer i wykorzystać do celów indywidualnych.

Popularne strony internetowe tego typu zawierają w swojej bazie modele w różnych kategoriach, rozpoczynając od skomplikowanych projektów kończąc na prostych elementach nie wymagających od użytkownika technik dostosowania modelu do druku i jego odpowiedniego ustawienia na platformie roboczej maszyny.

Strony internetowe z darmowymi plikami 3D

W środowisku amatorów druku 3D jak również tych z większym stażem znane są mniej lub bardziej strony internetowe umożliwiające pobieranie plików 3D za darmo. Jednymi z bardziej popularnych stron internetowych o tej tematyce są: Thingiverse.com, GrabCAD.com oraz MyMiniFactory.com

Godną polecenia stroną z modelami 3D jest Thingiverse.com, strona należąca do producenta drukarek MakerBot zawiera w swojej bazie niezliczone ilości gotowych modeli, w tym modele użytkowe, przydatne w życiu codziennym, głównie w formacie STL. Aby uzyskać model dobrej jakości musimy jednak przefiltrować wiele z nich aby spełniły nasze oczekiwania, ale również były odpowiednie do wydruku. Często może się zdarzyć, że pobrany plik nie jest dostosowany do technologii druku 3D.
Główną zaletą witryny jest brak konieczności rejestracji nowego profilu niezbędnego do pobrania pliku. Po wejściu na stronę w górnym pasku widzimy panel z wyszukiwarką, wystarczy jedynie wpisać co nas interesuje i pobrać obiekt 3D bez zbędnego logowania.

Założyciele strony stawiają dość mocno na komunikację między użytkownikami, pobrany model możemy skomentować, podzielić się opinią z projektantem, ale również zasięgnąć informacji od innych jakie parametry druku będą najwłaściwsze do konkretnego obiektu.

MyMiniFactory.com – strona internetowa oferująca pliki 3D wysokiej jakości, tworzone przez profesjonalistów. Każdy z umieszczonych w portalu plików jest wcześniej testowany pod względem jakości. Witryna posiada w swoim zapleczu również modele płatne, które dają gwarancję „drukowalności” i projektów wykonanych na wysokim poziomie.

Darmowe modele 3D możemy pobrać bez rejestracji nowego konta użytkownika.

Witryną skupioną głównie na entuzjastach technologii, inżynierach oraz studentach jest GrabCAD.com. Jest to strona przydatna w poszukiwaniach części skomplikowanych, technicznych.
Znajdziemy tam projekty amatorskie jak i profesjonalne. Modele udostępniane są głównie w formacie .STL, jednak możemy tam też znaleźć rozszerzenia plików typu .OBJ, .SLDPRT.

Pobieranie modeli 3D jest możliwe po dołączeniu do społeczności GrabCAD.

W poszukiwaniu pożądanego projektu 3D

Istnieje wiele podobnych stron internetowych zawierających trójwymiarowe obiekty 3D. Większość z nich jest jednak płatna. Polecone w artykule witryny pozwalają na pobieranie darmowych projektów, są przejrzyste i posiadają rozległe bazy danych. Występuje tu także możliwość wsparcia twórców pobieranych plików. Zarówno początkujący drukarze, jak też Ci bardziej zaawansowani znajdą tu coś dla siebie.

Obecnie znalezienie gotowych obiektów 3D nie stanowi większego problemu, wystarczy nam popularna wyszukiwarka internetowa i określenie konkretnej kategorii poszukiwanego projektu.
Tematyka druku 3D jest coraz bardziej popularna, dzięki czemu darmowe bazy danych plików 3D z każdym dniem są bogatsze o kreatywne pomysły odzwierciedlone w trójwymiarze.

Druk 3D – pomoc osobom z niepełnosprawnościami

Technologia druku 3D zdobywa coraz większą popularność w naszym kraju. Początkowo dość skomplikowana technologia stała się przyjazna amatorom i znalazła zastosowanie w wielu dziedzinach. Obecnie jest pomocna również w medycynie i wszelkich dziedzinach z nią związanych. Jedną z nich jest praca z osobami niepełnosprawnymi, pomoc w zapewnieniu im samodzielności i komfortu życia. Podstawowe przedmioty i urządzenia codziennego użytku są projektowane z myślą o wytrzymałości i prostocie.

Armatura łazienkowa – projekt z myślą o komforcie osób niepełnosprawnych

Jedną z branż zajmujących się dostosowaniem swoich produktów do potrzeb osób z niepełnosprawnościami jest hydraulika. Urządzenia sanitarne dostosowywane są na zasadzie podniesienia wytrzymałości, zapewnienia wygody i dostępności użytkownika.

Do znanych nam dobrze urządzeń jak wanna bądź kabina prysznicowa montowany jest dodatkowy osprzęt umożliwiający samodzielną obsługę osobom starszym i mającym trudności z samodzielnym poruszaniem się.
Specjalne poręcze, krzesełka i tym podobne podzespoły muszą spełniać warunki bezpieczeństwa oraz być odporne na nacisk, powierzchnie należycie gładkie i pozbawione krawędzi.

Takie cechy muszą iść w parze z estetyką wykonania.

Funkcjonalność i wytrzymałość a wydruki 3D – urządzenia sanitarne

Główną cechą osprzętu sanitarnego dedykowanego osobom niepełnosprawnym jest wytrzymałość. Elementy muszą być odporne na duży nacisk, a ich powierzchnia bezpieczna, pozbawiona krawędzi. Do ich produkcji stosuje się powszechnie materiał ABS dostępny również jako filament do druku w technologii 3D FDM. Ten fakt sprawia, że drobne elementy jak uchwyty lub inne podzespoły do wanien, kabin prysznicowych bądź toalet mogą być wykonane metodą druku 3D.

Wydruk z materiału ABS jest dość wymagający, sam materiał odpowiednio potraktowany pozwala uzyskać zamierzony efekt w postaci estetycznego i wytrzymałego elementu.
Do druku 3D niezbędna jest drukarka 3D posiadająca podgrzewane pole robocze z starannie wypoziomowanym stołem, w przypadku ABS jest to 95 stopni Celsjusza.

Aby zapobiec zniekształceniu podczas procesu wydruku 3D należy utrzymywać stabilną temperaturę w pomieszczeniu, w którym znajduje się nasza drukarka 3D.

Sama zasada działania procesu FDM polega na warstwowym układaniu uplastycznionego materiału na platformie do druku 3D. Materiał w formie żyłki o stałej średnicy wytłaczany jest z podgrzewanej dyszy, w tym przypadku jej temperatura powinna oscylować w granicach 230-245 stopni Celsujsza.

Dzięki możliwości sterowania stopniem wypełnienia modelu, możemy uzyskać odpowiedni stosunek wytrzymałości wydruku do ilości zużytego materiału.

Uszkodzona wylewka – modelowanie i wydruk w oparciu o dostarczony element

Jednym z klientów naszej firmy był Ośrodek Rehabilitacji, który zwrócił się z prośbą o wydruk wylewki wannowej z materiału ABS. Oryginalny uległ uszkodzeniu podczas użytkowania (pęknięcie gwintu). Wymagania stawiane wydrukowi musiały spełniać normę wodoodporności i wytrzymałości mechanicznej.

Zadaniem było stworzenie cyfrowego modelu 3D na podstawie dostarczonego elementu, a następnie jego wydruk 3D. Do przygotowania modelu 3D niezbędne było pobranie wymiarów z oryginału i ich skrupulatne odwzorowanie. Problem mógł stanowić gwint, jednakże nasza znajomość technologii FDM oraz dostosowanie modelu pod jej parametry pozwoliły uzyskać pożądane rezultaty. Gotowy wydrukowany 3D model spełnił wymagania klienta.

Problematyczny do odwzorowania gwint działa poprawnie.

Certyfikat przyłbic typu BASIC wykonywanych przez Rapid Crafting, przebadanych w Centralnym Instytucie Badawczym. Badania typu UE.

Przyłbice można zamawiać drogą mailową pod adresem : info@rapidcrafting.com

Makiety i modele frezowane 3D

Jedną z najbardziej popularnych technik wykonywania makiet, w szczególności makiet urbanistycznych, ukształtowania terenu oraz obiektów bryłowych jest wykonywanie ich za pomocą frezowania 3D.

Standardy skali: 1:300/1:500/1:1000

Główne cechy: Makiety frezowane 3D wykonywane są z różnych rodzajów drewna oraz sztucznych materiałów (pianki modelarskie). Sprawdzają się przy modelach urbanistycznych. Odwzorowanie kształtu budynków- kubatury, bez elewacji.

Technologia wykonania: Frezowanie 2D i 3D w 3 osiach.

Materiały: Drewno, Pianka modelarska

Kolorystyka: Modele monochromatyczne lub malowane po wydruku według danej kolorystyki.

Makiety i modele z odlewów

Kolejną z klasycznych technologii wykonywania modeli jest odlewania. Modele mogą być odlewane z najróżniejszych materiałów. Najbardziej popularne są modele architektoniczne z brązu oraz z najróżniejszych żywic.

Odlewy z brązu swietnie sprawdzają się jako modele zewnętrzne. Dzięki swojej wytrzymałości mogą posłużyć jako makiety dla osób niewidomych lub słabo widzących. Model mają bardzo dobrą powierzchnię a profesjonalna firma jest w stanie uzyskać bardzo skomplikowane geometrie modelu.

Standardy skali: 1:100/ 1:200/ 1:300

Główne cechy: Makiety wykonane z brązu odlewane na podstawie wykonanego modelu makiety. Dokładność odwzorowania ograniczona technologią odlewu.

Technologia wykonania: Odlew

Materiały: Brąz

Kolorystyka: Kolorystyka materiału- Brąz

Makiety odlewane z żywicy cechują się większą gładkością powierzchni oraz pozwalają na uzyskanie najróżniejszej kolorystyki. Dobrze sprawdzają się w makietach urbanistycznych gdzie potrzebuje odtworzyć jedynie kształt bryły obiektów (np z dokładnością City GML LOD2).

Standardy skali: 1:200/ 1:300/ 1:500/ 1:1000

Główne cechy: Makiety wykonane z żywicy odlewane na podstawie wykonanego modelu makiety – makiety matki. Dokładność odwzorowania ograniczona technologią odlewu

Materiały: Żywce akrylowe i poliuretanowe

Kolorystyka: Kolorystyka materiału lub barwienie żywicy barwnikami – barwienie w masie.